120

Japonya’da otomatların çok yaygın olmasının en önemli sebebi Japon halkının para alıp verme konusunda korkunç bir çekincesi olması. Parayı almayı, vermeyi, inanlar arasında elden ele dolaşan parayla işlem yapmayı hiç sevmiyorlar. Tarih boyunca para işiyle uğraşan tüccar sınıf hep aşağılanmış ve para, kelimenin tam anlamıyla “elinin kiri” olarak tanımlanmış. Sizden para alan ve ödeyen kişide bir gerginlik oluşuyor. Bir kasiyere para uzattığınızda parayı elinizden almıyor, kasanın önündeki küçük bir tabakçığa bırakmanızı bekliyor ve yine elinize vermeden tabakçığın üzerine bırakıyor.

Japon Ne Yapmış – Onur Ataoğlu

119

Tren ve metrolarda ulaşım ücreti kaç durak gideceğinize göre değişiyor. Bu yüzden istasyonun bilet gişesindeki haritaya bakarak gideceğiniz istasyon için gereken tutarı öğrenir biletinizi alırsınız. İneceğiniz durağa kadar bileti saklar, inişte otomatik turnikeden geçersiniz. Eğer az ücret ödediyseniz çıkıştaki bir makineden farkı tamamlarsınız; fazla ödediyseniz bileti saklar, kalan miktarı ileride kullanırsınız. Bileti kaybettiyseniz istasyon görevlisine gider, trene nereden bindiğinizi söylersiniz, o da ücreti hesaplayıp sizden tahsil eder.
Bunu öğrendiğimde, tabi ki bir Türk olarak aklıma her türlü hinlik geldi. Bir Japon arkadaşıma sordum: – Yirmi duraklık bir mesafe kat etsen ama görevliye iki durak geldiğini söylesen ne olacak? Senin trene nereden bindiğini nasıl anlayabilir? Arkadaşım hayretle bana baktı, – Böyle bir şeyi neden yapayım ki? – Yani mesela 750 yen yerine 150 yen ödersin.. Çaktın mı köfteyi? – Ama böyle bir şey yaparsam tren şirketleri zarar etmeye başlarlar. Dolayısıyla zamanla fiyatlar arttırmak zorunda kalırlar ve benim çocuklarım gelecekte bu hizmetten daha pahalıya faydalanırlar.

Japon Ne Yapmış – Onur Ataoğlu

118

Üç buçuk yılda bir kez bile elektrik kesintisi yaşanmadı. Bir keresinde Japon arkadaşlar konuşurken Ankara’da sık sık kesilen elektrikler yüzünden elektronik cihazlarımızın zarar gördüğünü söylemiştim. Arkadaşım elektrik kesintisinin ne demek olduğunu pek anlayamadı.
– Elektrik kesintisi ne demek? – Evine elektrik gelmiyor. – Nasıl yani? Niye gelmiyor? – Nereden bileyim. Trafo, şebeke, cereyan.. Elektrik arzı, talebi, yoğunluk, arıza.. – Bir eve elektriğin gelmemesi ne demek ki? Mantıksız bir şey. Elektrik dediğin sürekli vardır.

Japon Ne Yapmış – Onur Ataoğlu

117

Tokyo’da yaşadığım üç buçuk yıl içerisinde sadece bir kez su borularında tamirat oldu; o tamiratı da belediye yetkilileri bir ay öncesinden mahalledeki tüm evlere duyurdular ‘falanca tarihte saat 11:25 ile 13:52 arasında su kesilecektir’ diye. 13:53’te sular akıyordu.

Japon Ne Yapmış – Onur Ataoğlu

114

Bir din ne kadar basitse ve sadece kişinin yaratan ile diğer yaratılanlar arasındaki ilişkiyi düzenliyorsa o derecede barışçıldır. Bunun tersi olarak dinin kapsamlı ve hayatın her kademesine müdahil olması toplumsal ilişkilerde kaosu arttırmaktadır.

Japon Yapmış – Onur Ataoğlu