Milliyetçi, muhafazakar dediğimiz kesmin bizdeki gibi kasabalı, içine kapanık, dünyayı bilmeyen, lisan bilmeyen, yabancı milletleri okumayan, takip etmeyen, onlarla konuşamayan, onlarla birlikte bir mekanı ve bir havayı solumayan insanlar olması düşünülemez. Yani milliyetçilik aslında çelişkili gibi görünüyor ama enternasyonalizmden geçmelidir. Yani insanın diğer insanları ve beşeri tanımasından geçer. Şimdi bizde Türkiye’de kimse özellikle sosyalist takım batıyı bilmez. İslamcılar islam üzerinde geniş bir bilgi sahibi değildir. Milliyetçilerin çoğu zaman kendi memleketimizi bile tanıdıkları şüphe götürür. Nerede kaldı ki öbürünü tanıyacak. Muhafazakarlık veya ilericilik aslında alternatifi bilerek onu reddetmekten geçer. Yoksa din kültürüyle hiç alakası olmayan birinin dini reddetmesinin bir anlamı yok.

Tarihin İzinde – İlber Ortaylı